ភ្នំពេញៈ នៅពេលរដ្ឋសភាអាណត្តិ ទី៥ បើកសម័យប្រជុំលើកដំបូង ក្នុងរយៈពេល ២ ខែទៀត វានឹងក្លាយជាអ្វីដែលពុំធ្លាប់កើតមានកាលពីមុនមក។
ដោយសារតែការចងសម្ព័ន្ធភាពរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាច្រើនលើករវាង គណបក្ស ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សប្រជាជនដែលកាន់អំណាច ចាប់ផ្តើមពីការបោះឆ្នោតលើក ទី១ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ពុំដែលមានប្រព័ន្ធគណបក្សតែពីរខ្លាំងក្លាក្នុងសភាបែបនេះទេ។ ក្នុងរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំមកនេះ គណបក្សប្រជាជន ទទួលបានអាសនៈបន្ថែមជាប់ជានិច្ច ចំណែកឯគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច វិញ បានធ្លាក់ចុះសំឡេងជាបន្តបន្ទាប់ ហើយឥឡូវនេះបានបាត់សំឡេងពីរដ្ឋសភាទាំងស្រុងតែម្តង ហើយគណបក្សប្រឆាំង ដែលទើបតែរួមបញ្ចូលគ្នា បានកើនសំឡេងជិតទ្វេដង។
ច្បាស់ណាស់ គណបក្សប្រជាជន នៅតែរក្សាចំនួនភាគច្រើន ដែលនៅតែអាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលតែម្នាក់ឯងបាន ប៉ុន្តែគណបក្សនេះ មិនអាចជិះសេះលែងដៃបាន ដូចកាលពីអាណត្តិមុនទៀតទេ។
អ្នកវិភាគបានឲ្យដឹងកាលពីម្សិលមិញថា ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើគណបក្សប្រជាជន មានក្តីសង្ឃឹមបន្តជាគណបក្សរឹងមាំមួយ ពួកគេត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរពីរបៀបរបបនៃការដឹកនាំ។
លោក David Chandler អ្នកវិទូនៃប្រវតិ្តសាស្រ្តកម្ពុជា បានថ្លែងថា លទ្ធផលបឋមបង្ហាញថា លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន អាចត្រូវកែតម្រូវទម្លាក់ចោលនូវទម្លាប់ចាស់របស់ខ្លួន (ការទិញសន្លឹកឆ្នោត ពាក្យបណ្តឹង សាលាដាក់ឈ្មោះខ្លួន) ដើម្បីបំពេញនូវអ្វីដែលជាការផ្លាស់ប្តូរ របស់ប្រជាជនចំពោះនយោបាយ។ លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំសង្ស័យថា មានការមិនពេញចិត្តថែមទៀត ជាមួយនឹងគណបក្សប្រជាជន ដែលសម្តែងតាមរយៈសន្លឹកឆ្នោតជាសម្ងាត់ ដែលលោក ហ៊ុន សែន បានរំពឹងទុក ប្រសិនបើមិនមានការកែប្រែទម្លាប់ចាស់»។
តាមពិត ខណៈដែលគណបក្សប្រជាជនបានចំណាយពេលវេលា និងធនធានយ៉ាងច្រើន ធ្វើយុទ្ធនាការឃោសនា អួតអំពីស្ថិរភាព និងការសន្យាផ្តល់ផ្លូវ សាលារៀន និងវត្តថ្មីៗបន្ថែមទៀត មានសញ្ញាបង្ហាញថា គោលនយោបាយបែបនេះពុំមានអត្ថន័យ ចំពោះប្រជាជនជាច្រើននាក់ឡើយ។
បើទោះបីជាគណបក្សកាន់អំណាច ទទួលបានសំឡេងច្រើនដាច់ខាត ក្នុងរដ្ឋសភា ដោយតួលេខដំបូងបង្ហាញថា ទទួលបាន ៦៨ អាសនៈ ហើយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ទទួលបាន ៥៥ អាសនៈ គឺគណបក្សប្រជាជនឈ្នះតិចតួចបំផុត បើគិតពីសំឡេងឆ្នោតប្រជាជន។ បើយោងតាមអង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ បានឲ្យដឹងថា គណបក្សប្រជាជន យកបានតែ ៤៨,៥ ភាគរយ ចំណែកឯគណបក្សសង្គ្រោះជាតិបាន ៤៤,៤ ភាគរយ។
គណបក្សប្រជាជន ឈ្នះច្រើន ដោយសារឈ្នះខេត្តចំនួន ៩ ដែលមានអាសនៈតែមួយ ប៉ុន្តែពួកគេមិនអាចបំពេញចិត្តអ្នកបោះឆ្នោតចំនួនច្រើននោះបានទេ។ ទាំងអស់នេះបានធ្វើឲ្យពួកគេ ស្ថិតក្នុងស្ថានការណ៍មិនស្រួល ប្រសិនបើពួកគេចង់រក្សា ឬបន្តគ្រប់គ្រងអំណាច នៅពេលការបោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ ២០១៧ ខាងមុខ។
លោក កែម ឡី អ្នកវិភាគនយោបាយឯករាជ បានថ្លែងថា៖ «ពួកគេមិនចង់ប្រឈមនឹងបញ្ហាម្តងទៀតទេ ក្នុងការបោះឆ្នោតលើកក្រោយ។ ពួកគេដឹងអំពីរបៀបដឹកនាំរបស់ខ្លួនកំណែទម្រង់របស់ខ្លួន ការអភិវឌ្ឍសង្គមពុំបំពេញសេចក្តីត្រូវការរបស់ប្រជាជនទេ»។ ដូចលោក Chandler ដែរលោក កែម ឡី បានព្យាករណ៍ថា៖ «ពួកគេ នឹងពិចារណាឡើងវិញ លើគោលនយោបាយរបស់ខ្លួន ដោយដាក់បញ្ចូលគោលនយោបាយរបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក្នុងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំទៀត»។
តើត្រូវតែរួមគ្នាឬ?
បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០០៣ ទាំងគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សប្រជាជន ពុំទទួលបានសំឡេងភាគច្រើន ២ ភាគ ៣ ទេ ហើយស្ថានការណ៍ជាប់គាំងក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបានបន្តមាន សម្រាប់រយៈពេល ១១ ខែ។
រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ដែលបង្កើតឡើងនៅទីបំផុត បានធ្វើការកែប្រែធំលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលដាក់បញ្ចូលនូវ បញ្ញតិ្តកែប្រែលក្ខខណ្ឌសំឡេងភាគច្រើន ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលមកត្រឹមតែសំឡេង ៥០ បូក ១។
សព្វថ្ងៃនេះ សំឡេង ២ ភាគ ៣ គឺត្រូវការសំឡេងធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប៉ុន្តែ សេចក្តីសម្រេចភាគច្រើនដទៃទៀត ត្រូវការតែសំឡេង ៥០ បូក ១ ប៉ុណ្ណោះ។
បើទោះបីវាមិនចាំបាច់ក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែ គណបក្សទាំងពីរនឹងស្វែងរកចំណុចកណ្តាលដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានការចូលរួមខ្លាំងក្លា ពីគណបក្សប្រឆាំង បើទោះបីជាគណបក្សប្រជាជន នៅរក្សាអំណាចក៏ដោយ។ អ្នកវិភាគបានបន្ថែមថា ប៉ុន្តែ បើទោះបីជាការចែករំលែកអំណាច អាចជាគន្លឹះ ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលកាន់តែមានផលិតភាព និងឯកភាពក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែគ្មានគណបក្សណាមួយ ចង់សហការគ្នាទេ។
ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន កាលពីព្រឹកម្សិលមិញ លោក ឈាង វុន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋសភា មកពីគណបក្សប្រជាជន បានថ្លែងថា លទ្ធផលបានបង្ហាញថា ពុំចាំបាច់ធ្វើការសម្របសម្រួលនយោបាយទេ។ លោក វុន បានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំមិនអាចនិយាយទេ ប៉ុន្តែតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គណបក្សប្រជាជន មានសិទិ្ធទទួលបានតំណែង [ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្រៃ្តយ៍ទាំង ៩] ព្រោះយើងមាន ៦៨ អាសនៈ។ យើងមានសំឡេងភាគច្រើន៥០ បូក ១ហើយប្រសិនបើមានការសម្របសម្រួលចែករំលែកអំណាច ពីសម្តេចទាំងបី នេះគឺផ្អែកលើអាកប្បកិរិយារបស់គណបក្សប្រឆាំង»។
វាហាក់ដូចជាមិនអាចទេបន្ទាប់ពីធ្វើជាគូប្រជែងដ៏ជូរចត់រយៈពេល ១៥ ឆ្នាំមក គណបក្សកាន់អំណាច និងគណបក្សប្រឆាំងមិនអាចរួបរួមគ្នាបានឡើយ។
បន្ទាប់ពី ប្រកាសថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិមិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត ហើយអំពាវនាវឲ្យបង្កើតគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យលើការបោះឆ្នោត លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានគណបក្ស បានបង្ហាញគោលជំហររបស់ខ្លួនយ៉ាងច្បាស់។ លោកបានថ្លែងថា៖ «យើងមិនស្នើសុំនេះ សុំនោះ ដើម្បីចរចាតំណែងក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះទេ យើងមិនចាប់អារម្មណ៍ទេ»។
លោក Milton Osborne ប្រវតិ្តវិទូ បានចង្អុលបង្ហាញថា ប៉ុន្តែបើទោះបីជាពួកគេ អាចធ្វើការចោទប្រកាន់ខ្លាំងៗក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែ ទីបំផុតឥទិ្ធពលរបស់ពួកគេមានកម្រិតទាបបំផុត។ លោកបានបន្តថា៖ «វាសំខាន់ត្រូវទទួលស្គាល់ថា រដ្ឋាភិបាល បន្តកាន់អំណាចដោយសុខស្រួល បើទោះបីធ្លាក់ចុះសំឡេងក៏ដោយ»។
លោកបានបន្ថែមថា៖«គណបក្សប្រជាជន គ្រប់គ្រងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងសេវាសាធារណៈ ហើយជាក់ស្តែង លោក ហ៊ុន សែន និងក្រុមរបស់លោក នឹងខិតខំរកមធ្យោបាយ ដើម្បីរក្សាអំណាចរបស់ខ្លួន ប្រសិនបើចាំបាច់ ដោយការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយ»។
សឹងតែច្បាស់ណាស់ ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយទាំងនោះ នឹងតម្រង់គោលដៅមកខាងក្នុង និងខាងក្រៅ។ រយៈពេលប្រហែល ២៤ ម៉ោង បន្ទាប់ពីលទ្ធផលបឋមនៃការបោះឆ្នោត ត្រូវបានចេញផ្សាយដោយគណបក្សកាន់អំណាច គេពុំទាន់មើលឃើញលោក ហ៊ុន សែន ចេញមុខជាសាធារណៈនៅឡើយទេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះសមាជិកជាន់ខ្ពស់បំផុតពុំបាននិយាយអ្វីទេ ដែលខុសពីធម្មតា ដោយជាប់រវល់ក្នុងកិច្ចប្រជុំជាច្រើន ដែលអាចកំពុងសម្រេចពីជោគវាសនារបស់គណបក្ស។
លោក Carlyle Thayer អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ បានព្យាករថា ច្បាស់ណាស់ គណបក្សប្រជាជនមានការបន្ទោសផ្ទៃក្នុង។ «វានឹងជាការសាកល្បងពិតៗ ថាតើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា អាចរួមគ្នា ឬក៏អាចក្លាយជាស្ថាប័នបែកបាក់មួយ»។
ចំពោះ លោក ឈាង វុន វិញ បានថ្លែងថា ការបោះឆ្នោត បានធ្វើឲ្យកម្ពុជាឆ្ពោះទៅទិសដៅត្រឹមត្រូវ ដូចប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យនៅទូទាំងពិភពលោក»។ លោកបានថ្លែងថា៖ «តាមទស្សនៈខ្ញុំវាចាំបាច់ត្រូវមានការចូលរួមរឹងមាំពីគណបក្សប្រឆាំង ជាពិសេស ក្នុងរដ្ឋសភា»៕ TK
រាយការណ៍បន្ថែមដោយ ជាង សុខា និង ឆាយ ច័ន្ទនីដា ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍
0 comments:
Post a Comment