មាត្រា៧៧ នៃច្បាប់ស្តីពីពន្ធនាគារបានចែងថា «ក្នុងករណីចាំបាច់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលមានបុព្វសិទ្ធិធ្វើសំណើថ្វាយព្រះមហាក្សត្រសុំលើកលែងទោសឲ្យទណ្ឌិតនៅពេលណាក៏បាន។»។
ដោយសារមិនទាន់មានច្បាប់ថ្មីមកជំនួសទាក់ទងនឹងនីតិវិធីនៃការលើលែងទោស ឬបន្ធូរបន្ថយទោសឲ្យទណ្ឌិតទាំងឡាយនោះទើបព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបន្តប្រើប្រាស់ក្រឹត្យច្បាប់លេខ២៨ក្រ ចុះថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨៨ ស្តីពីការលើកលែងទោស និងបន្ធូរបន្ថយទោសជាធរមាននៅឡើយ។ មាត្រា២នៃក្រឹត្យច្បាប់លេខ២៨ក្រ ចុះថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨៨ ស្តីពីការលើកលែងទោស និងបន្ធូរបន្ថយទោសបានចែងថា «…ទណ្ឌិតទាំងឡាយណាអាចនឹងត្រូវលើកលែងទោសបាន លុះត្រាទណ្ឌិតទាំងនោះបានទទួលរងទោស ២/៣ នៃទោសដាក់ពន្ធនាគារមានកំណត់ ឬបានទទួលរងទោស១៥ ឆ្នាំ ចំពោះទោសដាក់ពន្ធនាគារមួយជីវិត។»។
និយាយដោយឡែក ឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី អតីតប្រធានគណបក្ស សម រង្ស៊ី «បច្ចុប្បន្នជាប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ» ដែលជាគណបក្សនយោបាយប្រឆាំងដ៏ធំនៅកម្ពុជា បានក្លាយជាទណ្ឌិត ដោយត្រូវបានតុលាការសម្រេចផ្តន្ទាទោសតាមអំណាចសាលដីកាលេខ ៣២ ចុះថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១១ របស់តុលាការកំពូល និងសាលដីកាស្ថាពរលេខ៨៤ «ក្រ III ឃ» ចុះថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១ របស់សាលាឧទ្ធរណ៍ក្រោមសម្ពាធនៃបណ្តឹងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គ្រប់គ្រងអំណាចដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ទោះបីឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី បានក្លាយជាទណ្ឌិតក្តី ប៉ុន្តែទណ្ឌិតរូបនេះមិនបានទទួលរងទោស «អនុវត្តន៍ទោស» ឡើយ ពីព្រោះឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី បាននិរទេសខ្លួនទៅបរទេសតាំងពីអំឡុងឆ្នាំ២០០៩មកម្ល៉េះ។
អនុលោមតាមមាត្រា២ នៃក្រឹត្យច្បាប់លេខ២៨ ក្រ ចុះថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨៨ ស្តីពីការលើកលែងទោស និងការបន្ធូរបន្ថយទោស គឺតម្រូវឲ្យឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី ដែលក្លាយជាទណ្ឌិតត្រូវទទួលរងទោសចំនួន ២/៣ នៃទោសដាក់ពន្ធនាគារសិន ទើបអាចត្រូវលើកលែងទោសបាន។ ករណីនេះ ធ្លាប់ត្រូវបានសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយរដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជា មានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ជាញឹកញយដងរួចមកហើយ កាលពីពេលនៅខឹងសម្បានឹងឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី។
ផ្ទុយទៅវិញ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ កន្លងទៅថ្មីៗនេះ តាមសំណើសុំរបស់ «សម្តេចតេជោសែន» ឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី ដែលក្លាយជាទណ្ឌិតត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រឡាយព្រះហស្តលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោសជាស្ថាពររួចហើយ ខណៈដែលឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី មិនបានទទួលរងទោសក្នុងពន្ធនាគារមួយនាទី ឬមួយម៉ោងណាឡើយ។
មជ្ឈដ្ឋានអ្នកច្បាប់ បានធ្វើការពន្យល់ថា ការលើកលែងទោសជូនឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី គឺមិនបានអនុវត្តន៍ស្របទៅតាមច្បាប់ទេ ប៉ុន្តែបែរជាអនុវត្តន៍ទៅតាមឆន្ទានុសិទ្ធិអំណាចរបស់ «សម្តេចតេជោសែន» ទៅវិញ។ ពោលគឺ ច្បាប់ដែលយកមកប្រើសម្រាប់លើកលែងទោសឲ្យឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី អាស្រ័យនៅលើមាត់និយាយ និងដៃចុះហត្ថលេខារបស់ «សម្តេចតេជោសែន» សុទ្ធសាធដោយឥតប្រកែកបាន។
ឥឡូវ ក្រោយពេលឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី ទទួលបានការលើកលែងទោសទាំងស្រុងហើយៗគ្រោងនឹងធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ចូលមកប្រទេសកម្ពុជាវិញ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ២០១៣ ខាងមុខនោះ មជ្ឈដ្ឋាននានាបានចោទជាសំណួរថា តើឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី អាចយកមកវិញបាននូវអ្វីៗ ដែលបាត់បង់មុនពេលទទួលបានការលើកលែងទោសដែរឬទេ ជាអាទិ៍៖ សមាជិកភាពនៃគណៈមេធាវី និងសិទ្ធិនៃការឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោត?
ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណួរដែលបានចោទសួរនេះត្រូវបានក្រុមអ្នកច្បាប់ធ្វើការពន្យល់បកស្រាយដូចតទៅ៖
១- ករណីចង់ក្លាយជាសមាជិកភាពគណៈមេធាវីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញ គឺឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី អាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិប្តឹងទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ក្នុងរយៈពេល២ខែ ប្រឆាំងនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាគណៈមេធាវី ដែលបានលុបឈ្មោះឯកឧត្តមចេញពីបញ្ជីគណៈមេធាវី គិតចាប់ពីថ្ងៃទទួលដំណឹង ស្របតាមមាត្រា២៥នៃច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈមេធាវី «គណៈមេធាវីលុបឈ្មោះចេញពីបញ្ជីនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៣»។ ចំណុចនេះឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី អាចមានសង្ឃឹមនឹងទទួលបានមកវិញនូវសមាជិកភាពនៃគណៈមេធាវី ដោយយកហេតុផលនៃការលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រធ្វើជាព័ស្តុតាងការពារក្នុងបណ្តឹងតវ៉ា។
២- ករណីចង់ទទួលបានសិទ្ធិឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោតឡើងវិញ ដើម្បីបានធ្វើជាអ្នកតំណាងរាស្ត្រ ឬធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅពេលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិមានសំណាងល្អបានឈ្នះឆ្នោតនៅក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី ៥ ខាងមុខ។ រឿងនេះ អាចនិយាយបានថាជាការលំបាកផង ឬជាការងាយស្រួលផង ពីព្រោះបើសំអាងលើផ្លូវច្បាប់គឺឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី ត្រូវបានគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត «គ.ជ.ប» លុបឈ្មោះចេញពីបញ្ជីបោះឆ្នោតអស់ទៅហើយៗរយៈពេលនៃការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសាជាថ្មីក៏ហួសដែរ។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ចំណុចសំខាន់គឺវាអាចទៅរួច ឬប្រសើរឡើងវិញបានអាស្រ័យលើសិទ្ធិអំណាចសម្រេចរបស់ «សម្តេចតេជោសែន» តែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដ្បិតការលើកលែងទោសជូនឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី ក៏មិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកទៅច្បាប់ដែរ។
សរុបសេចក្តីមក ក្តីសង្ឃឹមទាំងឡាយ ដើម្បីមានឱកាសសង្គ្រោះជាតិក្នុងនាមជាប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិរបស់ឯកឧត្តម សម រង្ស៊ី គឺអាស្រ័យលើ «សម្តេចតេជោសែន» តែម្នាក់ទាំងស្រុង៕
ប្រភពពីដើមត្នោត
